اگر نام دیه‌گو ولاسکز را شنیده‌اید، احتمالا به خاطر «ندیمه‌ها» و آن همه پرتره باشکوه سلطنتی است. بله، او یک «نقاش دربار» تمام‌عیار بود. اما قضیه به همین جا ختم نمی‌شود. این هنرمند قدرتمند، قلم‌موی خود را از محدوده اشراف‌زادگان فراتر برد. او به صحنه‌های تاریخی جان بخشید و در اقدامی شگفت‌انگیز، دلقک دربار را نه برای خنداندن، بلکه با نگاهی عمیق و انسانی به تصویر کشید.

دیه‌گو ولاسکز Diego Velázquez که توسط پادشاه فیلیپ چهارم اسپانیا استخدام شده بود، مأمور شد تا بیش از ۳۰ پرتره از پادشاه را در طول زندگی خود بسازد. موقعیت او به عنوان یک نقاش دربار به این هنرمند فرصتی داد تا به اروپا سفر کند و هنر استادان قدیم نقاشی را ببیند و برخی از معتبرترین افراد آن زمان را به تصویر بکشد. پرتره‌های او جزو بهترین‌هایی هستند که تاکنون خلق شده‌اند و تأثیر ماندگاری بر هنرمندان آینده مانند مانه و پیکاسو داشته‌اند.ولاسکز ۴۲۷ سال پیش در چنین روزی متولد شد؛‌ به همین مناسبت نگاهی گذرا به آثار او داریم.

تسلیم بردا/ رنگ و روغن روی بوم/ ۳۰۷ × ۳۶۷ سانتی متر

این اثر که اغلب نیزه‌ها Las Lanzas نامیده می‌شود، توسط ولاسکز در سال ۱۶۳۵  تکمیل شد. این تابلو برای کاخBuen Retiro سفارش داده شده بود. این نقاشی لحظات پایانی شهر بردا واقع در هلند را پیش از تسلیم شدن به نیروهای اسپانیایی به تصویر می‌کشد. این صحنه همچنین حس جوانمردی و احترام متقابل میان دشمنان را مورد توجه قرار می‌دهد و بدین‌ترتیب، هنر ظریف ولاسکز را منعکس می‌کند. امروزه، تسلیم بردا به دلیل نمایش دراماتیک شرافت در کشمکش، یکی از شاهکارهای دوران باروک است.

دلقک ال پریم/ رنگ و روغن روی بوم/ ۱۰۶.۵ × ۸۲.۵ سانتی متر

نقاشی دلقک الو پریم وانایی فوق‌العاده «ولاسکز» در به تصویر کشیدن حالات ظریف چهره را به نمایش می‌گذارد. این تابلو که در حوالی سال ۱۶۴۴ کش پریمیده شده است، دلقکی به نام «ال پریمو دون دیه‌گو د آسدو» را در حالتی تامل‌برانگیز نشان می‌دهد. ولاسکز با استفاده از نور و سایه، فردی را که به تصویر کشیده است در کانون توجه می‌کند. در واقع برای ولاسکز عادی بود که از دلقک‌های دربار تمجید و بر کرامت شخصیت و شغل آن‌ها تاکید کند.

پیرزن در حال پختن تخم مرغ/ ۱۶۱۸ م/ رنگ روغن روی بوم/ ۱۰۰.۵۰ در ۱۱۹.۵۰ سانتی‌متر/ گالری ملی اسکاتلند

پیرزن در حال پختن تخم‌مرغ نمونه‌ای اولیه از تسلط دیه‌گو ولاسکز بر نورپردازی واقع‌گرایانه است. این نقاشی در  ژانر bodegón به شمار می‌رود که در آن طبیعت بی‌جان آشپزخانه و اشیاء انباری به تصویر کشیده می‌شود. این نقاشی نمونه‌ای بارز از توانایی هنرمند در خلق یک اثر باروک از عناصر معمولی خانگی و موضوعات عادی است. نور،‌ سایه و جزییات، گیرا هستند. فقط به نوری که روی دیگ مسی بازتاب پیدا کرده است، نگاه کنید.

پرتره خوان د پارخا

پرتره خوان دِ پارخا Portrait of Juan de Pareja به جوهره شخصیت مورد نظر نفوذ کرده و درست به روح شخصیتی که نقاشی شده است، نگاه می‌کند. برخی آن را نقطه عطفی در پرتره‌نگاری غربی می‌دانند.ولاسکز این اثر را در رم در حالی خلق کرد که به دنبال الهام هنری بود.خوان، با وجود اینکه برده ولاسکز بود، در این پرتره به عنوان انسانی باکرامت به تصویر کشیده شده است.

نمایی از باغ‌های ویلای مدیچی در رم

نمایی از باغ‌های ویلا مدیچی در رم یکی از غیرمعمول‌ترین نقاشی‌های دیه‌گو ولاسکز است. این اثر درک قابل توجهی از نور طبیعی را نشان می‌دهد. ولاسکز این تابلو را در حدود سال ۱۶۳۰ تکمیل کرد. در آن زمان، انتخاب نقاشی با مضمون منظره بدون هیچ روایتی، حرکتی بسیار جسورانه بود. این واقعیت جالب که ولاسکز احتمالا این نقاشی را در فضای باز کشیده، این شاهکار را نمونه‌ای اولیه از نقاشی plein-air در فضای آزاد می‌سازد.

شاهدخت مارگاریتا در لباس آبی/ ۱۶۵۹ م

شاهدخت مارگاریتا در لباس آبی یکی از آخرین پرتره‌های دیه‌گو ولاسکز است. ضربات قلم‌موی ظریف، مهارت پخته هنرمند را نشان می‌دهد. شاید به دلیل تبار سلطنتی مارگارت ترزای اسپانیا و این که او دختر مورد علاقه شاه فیلیپ چهارم بود، ولاسکز او را در چندین اثر از جمله مشهورترین تابلو یعنی «ندیمه‌ها» به تصویر کشید.

ندیمه ها/  رنگ روغن روی بوم/ ۳۱۸ × ۲۷۶ سانتی‌متر/ موزه ملی پرادو

ولاسکز در ندیمه‌ها شاهزاده پنج‌ساله را در پیراهنی سفیدرنگ و به همراه ندیمه‌هایش به تصویر می‌کشد. در سمت راست نقاشی دو انسان کوتاه و یک سگ ماستیف دیده می‌شوند. در سمت چپ نقاشی نیز ولاسکز را می‌بینیم که حین نقاشی کردن به مخاطب نگاه می‌کند. علاوه بر این در پس‌زمینه نقاشی افراد دیگری نیز به چشم می‌خورند. ولاسکز در آینه‌ای که بر روی دیوار اتاق نصب شده نیز پرتره پادشاه فیلیپه چهارم وملکه را نقاشی کرده است.